Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra aldizkarian argitaratutako lan honen bigarren zatiak XX. mendearen bigarren erdian Nafarroatik Ameriketako Estatu Batuetara egindako emigrazioa aztertzen du, esperientzia hori bizi izan zutenen ahotsetatik abiatuta. Nafarroan zein AEBetako hainbat estatutan egindako ahozko elkarrizketetan oinarrituta, ikuspegi etnologiko eta antropologikoa hartzen du, bizipen pertsonalak azterketaren erdigunean jarriz.
Testigantzek migrazio-prozesuen konplexutasuna erakusten dute: lan-baldintzak, komunitate-sareak, hizkuntzaren erabilera, identitatearen eraikuntza, emakumeen rola eta itzuleraren esanahia. Bereziki azpimarratzen da euskararen presentzia migrazio-testuinguruetan, memoria eta pertenentziaren hizkuntza gisa.
Ikerketa honek ondare immaterial baliotsu bat gordetzen laguntzen du, eta hezkuntzarako zein gizarte-hausnarketarako ekarpen esanguratsua egiten du, Nafarroako historia sozial eta kultural hurbila hobeto ulertzeko.
