Unitate Didaktikoa 6
6. SAIOA: Amerikako esperientzia: emigrazioaren memoria bizia
Helburua:
Helburua:Ikasleek XX. mendeko emigrazioaren esperientzia gertutik ezagutzea, protagonista baten ahotsetik jasota. Memoria bizia entzutea eta testigantzen bidez ikasitakoa sakontzea.
🧩 Saioaren egitura:
1. Ongietorria eta aurkezpena (10 min)
- Saioaren hasieran, gonbidatu berezia aurkeztuko da: Jesus Goñi edo Jexus Jorajuria, Ameriketako mendietan artzain ibilitakoa eta, ondoren, beste lan batzuk egindakoa ere bai.
- Gonbidatuari ongietorria egingo zaio eta bere ibilbidearen inguruko aurkezpen laburra egingo du irakasleak, laiaikerketa.eus webguneko informazioa erabiliz.
- Aurretik ikasleek prestatuta izango dituzte galdera batzuk, interesa duten gaiak jorratzeko: bidaia, lana, bizimodua, etxera itzulera...
2. Elkarrizketa eta testigantza zuzena (35 min)
- Gonbidatuak bere esperientzia pertsonala partekatuko du:
- Noiz eta zergatik joan zen Ameriketara.
- Nola izan zen bidaia (trenez, hegazkinez...).
- Zer aurkitu zuen han: paisaia, lan-baldintzak, hizkuntza, giro soziala...
- Nola moldatu zen Bordinhouse edo euskal ostatuetan.
- Nola bizi izan zuen artzain bizimodua, eta nola aldatu zen bere bizimodua denborarekin.
- Zein izan ziren Ameriketako urteetako oroitzapenik gogoangarrienak.
- Itzuleraren esperientzia eta gaur egun duen ikuspegia.
- Ikasleek aukera izango dute galderak egiteko, bere bizitzako pasarteei buruzko argibideak eskatzeko edo kuriositateak partekatzeko
3. Hausnarketa eta ondorio partekatuak (10 min)
- Saioaren amaieran, ikasleek ideia nagusiak jasoko dituzte ahoz eta Google dokumentuan.
- Gogoeta bideratuko da:
- Zer ikasi dugu emigrazioari buruz?
- Zer sentitu dugu pertsona baten ahotsa entzutean?
- Zer alderdi harritu zaitu gehien?
- Zein da gaur egun memoriaren eta testigantzen balioa?
🛠️ Erabiliko diren baliabideak:
- Gonbidatua bertan: Jesus Goñi edo Jexus Jorajuria.
- Proiektorea edo pantaila digitala, aurkezpen labur bat egiteko (Euskal Artzainak Ameriketan elkartearen edo Laia ikerketaren webguneetako irudi eta informazioarekin).
- laiaikerketa.eus/noticias webguneko edukiak, aurkezpenerako eta ikasgelako prestaketarako.
- Ikasleek prestatutako galdera-zerrenda, aurrez pentsatua.
💡 Oharra
Hobe da saioa ahalik eta naturalena izatea eta ikasleen jakin-minari leku ematea. Gonbidatuaren testigantzak izango dira saioaren ardatza, eta helburua da ikasleek memoria historikoa eta gertuko kontakizunak baloratzea.
Jesus Goñi, Renoko Barbara Benet parkean ateratako argazkia. Laia Ikerketa Taldea
Jesús Goñi: A Basque Shepherd and Bertsolari Returns Home (2025-10-05):
Jesus Goñi
Jesus Goñi bertsotan eta bertso eskoletan ibilitako baztandarra da, eta gaztetan artzain joan zen Ameriketara, Kaliforniara. Artzain lanetan aritu zen hainbat urtez mendietan, eta ondoren beste lanbide batzuetan aritu zen Estatu Batuetan. Gaur egun ere lotura estua du bertako euskaldunekin eta Euskal Artzainak Ameriketan elkarteko partaidea izan da. Euskara, memoria eta belaunaldien arteko transmisioa zaindu ditu beti. Bere bizipenak bertsoen bidez ere kontatu izan ditu eta herri-memoria bizirik mantentzen laguntzen du.
Jexus Jorajuria
Sunbillan jaioa, Jexus Jorajuria 1967an Ameriketara abiatu zen artzain lanetan hasteko. Bidaia luze eta gorabeheratsua izan zuen: Bilbotik Madrilera, handik New Yorkera, eta azkenik Kaliforniako Fresno ingurura iritsi zen. Bertan hainbat urtez aritu zen mendian, eta ondoren beste lanpostu batzuk izan zituen. Hainbat urtez Estatu Batuetan bizi izan ondoren, itzuli egin zen eta gaur egun Sunbillan bizi da. Bere esperientzia Ameriketako euskal artzainen bizitzaren testigantza baliotsua da eta belaunaldi berriei lekukotasun hunkigarria eskaintzen die.