Unitate Didaktikoa 4
Unitate Didaktikoa 4
4. SAIOA: Emigrazioaren ondarea eta artzainen bizitzak AEBetan
🎯 Saioaren helburua:
Nafarroako eta Euskal Herriko artzainen migrazio-esperientzien bidez, XX. mendeko emigrazioaren ondorio sozialak, kultur ondarea eta memoria kolektiboa lantzea, ikuspegi lokala eta unibertsala uztartuz.
🧩 Saioaren egitura:
1. zatia (15 min): Emigrazioaren ondarea irudien bidez
Gogoeta hasierako galdera baten bueltan:
“Zer uzten digu emigrazioak ondare modura?”
- Proiektatuko diren irudiak:
- Meliton Irigoienen etxea (itzuli ondoren eraikia)
- English Eskola (Elizondo)
- Louis’ Basque Corner jatetxea (Reno, Nevada)
- Doneztebeko Euskal Artzainak Ameriketan elkartearen argazkia
- Artzain bat mendian: bizitoki eramangarria ("camp trailer")
- Taldeka lantzeko galderak:
- Zer motatako ondarea sortu zen itzultzean? Eta Ameriketan?
- Zer adierazten dute eraikin hauek edo elkarte hauek?
- Zergatik uste duzue sortu zituztela jatetxeak, eskola, elkarteak...?
Talde bakoitzak ideiak taula digital edo kartoi handi batean jasoko ditu, gero ikasgelan partekatzeko.
2. zatia (20 min): Artzain baten bizipena: AEBetako mendietan
Bideo-laburpen bat ikusiko da, hiru artzainen testigantzen pasarte hautatuekin:
🎥 Mattin Etchamendy, Jexux Jorajuria, Frantxoa Bidaurreta
- Bideo-pasarteen edukia (hautaketa):
- Mattin Etchamendy: desertua, isolamendua, usainak eta leinurua
- Jexux Jorajuria: kanpoan bizitzea, lan-baldintzak
- Frantxoa Bidaurreta: bizikidetza, egunerokotasuna, desioa itzultzeko
- Aztertzeko galderak (idatziz portafoliorako):
- Zer emozio sumatu dituzu artzain hauen hitzetan?
- Zein da euren bizitzaren “ondarea”? Zer ikasi dezakegu horretaz?
- Zer antzekotasun eta alde daude gaur egungo migratzaileekin?
3. zatia (20 min): Emigrazioaren ondare-mapa
Ikasleek taldeka sortuko dute ondare-mapa bat (digitala edo paperean), bertan jasoko dituztelarik:
- Itzulitakoen etxe edo negozioak (Meliton, English Eskola...)
- Ameriketan sortutako leku edo ekimen garrantzitsuak (Louis' Basque Corner, Euskal Etxeak, Euskal Artzainak Ameriketan...)
- Festak eta elkarteen topaketak (Beruete, Lekunberri, Zubiri…)
- Azken galdera gidaria (hausnarketa):
- “Noraino heltzen da emigrazioaren ondarea? Zer kontatu nahi dugu guk hurrengo belaunaldiei?”
🛠️ Erabilitako baliabideak:
- Irudiak: etxeak, elkarteak, jatetxeak, mendiko artzain-bizilekuak
- Bideoak: Etchamendy, Jorajuria eta Bidaurretaren pasarteak
- Aurkezpen grafikoa: Canva bidez egindako aurkezpena
- Kromebookak edo taula digitala
- Portafoliorako fitxak: galdera-erantzun sinpleak
💡 Ohar didaktikoa
Saio honetan ondarea eta memoria uztartzen dira. Ez da soilik eraikin edo dokumentuei buruzkoa, baizik eta bizipenak, oroitzapenak eta emozioak ere badira transmisioaren parte.
- Azken galdera gidaria (hausnarketa):
- “Zure ustez, zer da garrantzitsuena migrazio honetatik kontatzea etorkizunari begira?”